Postmodern turizm örneği olarak ‘Gönüllü Turizm’

Turizmin ekonomik kalkınma üzerindeki olumlu etkilerinin yanı sıra; farklı kültürler arası etkileşimin sağlanması, bireysel refah, kaliteli boş zamanların sağlanması, bireylerde çevre koruma bilincinin oluşturulması, barış ortamının oluşturulması, doğal ve kültürel zenginliklerin öneminin anlaşılmasında farkındalık yaratılması gibi işlevleri olan bir endüstri olduğu bilinmektedir. Değişen ve gelişen endüstri yapısı ile turizm tüketicilerinin talepleri de değişmekte ve bu talepleri karşılamak için geliştirilen turizm faaliyetleri alternatif ve sürdürülebilir turizm faaliyetlerinden oluşmakta. Araştırmacıların önemli bir bölümü tarafından alternatif bir turizm türü olarak kabul edilen gönüllü turizm, turistlere sağladığı faydalarla birlikte; yerel halka, çevreye ve bölgeye fayda sağlamaya uygun çok yönlü yapısından bahsetmek mümkün. Gönüllü turizm, sadece tüketici odaklı olmayan çok yönlü yapısıyla diğer turizm türlerinden ayrılmakta.

Kitle turizminin sıradanlaşması, bireylerin kitle turizmini birçok kez deneyimlemiş olmalarından dolayı farklı arayışlar içinde olmaları ve turizmin getirdiği olumsuzlukların kitle turizmi ile aşılamayacak seviyelere gelmesi, turizm endüstrisinde yeniden yapılanma ihtiyacını doğurmuş, bu ihtiyaçlar sonucunda alternatif ve sürdürülebilir turizm yöntemleri gelişmiştir. Gönüllülük kavramının turizm endüstrisi ile ilişkilendirilmesi ve gönüllü turizm faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinin gönüllü turizmin alternatif bir turizm türü olarak görülmesini sağlamıştır.

Gönüllü turizmi, bireylerin belirli proje ve organizasyonlara gönüllü olarak katıldığı bir turizm şekli olarak tanımlamak mümkündür. Gönüllü turizm katılımcıları, herhangi bir ücret karşılığı beklemeden finansal kaynaklarını, işgücünü ve entelektüel birikimlerini genel bir amaç için kullanırlar. Genel olarak kaynakların kurumsal projeler ve organizasyonlar tarafından belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılmasında kişisel gelişim ve farklı deneyimler kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu motivasyonların yanı sıra gönüllü turizmde bireyler; farklı kültürleri tanımak ve rutin yaşamlarından uzaklaşmak için bahsedilen kaynakları kullanırlar.

Gönüllü turizm, rutin turizm motivasyonlarının dışında, insanlığa dolaylı veya doğrudan fayda sağlamayı, iyi hissetmeyi ve kişisel gelişim süreçlerine katkıda bulunmayı amaçlayan çok yönlü turizm faaliyetlerini içerir. Turizmin kültürel etkileşimi geliştirme, öğrenme süreçlerini hızlandırma, çevre ve kültürü koruma, toplumların refahını artırma gibi işlevleri göz önüne alındığında, gönüllü turizm eylemlerinin turizmin işlevleriyle örtüştüğünü söylemek mümkündür.

Gönüllü turizm kavramının bireyler arasında yaygınlaşmasının 2. Dünya Savaşı sonralarına dayandığı
düşünülmekle birlikte 19. Yüzyılda misyonerler, öğretmenler, din adamları ve doktorların başkalarına yardım etmek için seyahat ettiği bilinmektedir. 1920 yılında Fransa’da yaşanan Verdun savaşının yıkıcı etkilerini ortadan kaldırmak için üç Alman gönüllü tarafından “Esnes-en Argonne” köyünde kurulan gönüllü rehabilitasyon kampı bu anlamda ilk kurumsal örnektir. 1924 yılında İsviçre’de meydana gelen çığ felaketinin yaralarını sarmak için dünyanın dört bir yanından gönüllülerin bölgeye ulaşması, 1928’de Rennes vadisinin temizlenmesi için gönüllü girişimler, 1930’da Legarde’nin temizlenmesi için yürütülen gönüllü faaliyetler, 1934 yılında Hindistan’da meydana gelen “Bihar Depremi” ardından bölgeyi rehabilite etmek amacıyla yürütülen gönüllü faaliyetler ve “1937 İspanya İç Savaşı” sırasında sivillere yardım götürmek için yapılan gönüllülük faaliyetleri, organize bir şekilde yürütülen gönüllü turizm faaliyetlerinin temelidir olarak kabul edilebilir.

Gönüllü turizm faaliyetleri, genel olarak gönüllü ekolojik seyahatler ve sosyal sorumluluk seyahatleri olarak iki başlık altında toplanmaktadır;

Gönüllü Ekolojik Seyahatler: ‘Sürdürülebilir Seyahat’in bir uzantısı olarak, nesli tükenmekte olan hayvanları, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan doğal ve tarihi güzellikleri hem görmek hem de korumak adına fon yaratmak amacıyla yapılan gönüllü seyahatlerdir.

Sosyal Sorumluluk Seyahatleri: Aslında yukarıda bahsettiğimiz ‘gönüllü ekolojik seyahatler’in bir uzantısı olarak, bir süredir dünyada gelişen ‘Filantropi’ yani sosyal sorumluluk ve hayır için yapılan seyahatlerdir.

Şu anda dünyada yürütülen başlıca gönüllü turizm faaliyetleri şunlardır:

Gönüllü Ekolojik Seyahatler;

  • Afrika, Grönland, Arktik, Maldivler, Antarktika’da çalışan bilim adamları ile tanışıp, onlardan canlı dünyası hakkında eğitim alınabilen seyahatler,
  • Rwanda ve Uganda’da nesli tükenmek üzere olan dağ yağmur ormanı gorillerini ziyaret ederek korunması için bağışta bulunmak,
  • Karayipler‘de mercanları korunması için katkıda bulunmak,
  • Mısır’da Kızıl Deniz’de gönüllü yunus koruma programına katılmak,
  • Galapagos Adaları‘nda doğal kaynakları ve yaşamı korumak,
  • Belize, Tayland ve Seycheller’de denizaltı yaşamını korumak
  • Amazonlarda yağmur ormanlarını korumak

Sosyal Sorumluluk Seyahatleri;

  • Bir yandan dünyayı keşfeden bir yandan da varlıkları artan gezginler, dünyadaki açlık, fakirlik, su kaynakları eksikliği gibi sorun ve imkansızlıkların farkına varıp, sorumluluk hissederek, seyahatlerini hayırsever amaçlar ile birleştirmeye başlamıştır.
  • Kendini sıfırdan yetiştirmiş milyonerlerin, topluma geri vermeyi bir gereklilik olarak gördüğüne tanık olmaktayız. Ve ‘almak’ yerine ‘verme’nin önemini vurgulayan dünyaya fayda sağlayacak projeler başlatmaktadırlar.
  • Sınır Tanımayan Doktorlar gibi dünyanın farklı köşelerinde silahlı çatışma, salgın hastalık ve doğal afet durumlarından etkilenen veya sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılan insanlara acil yardım hizmeti veren bağımsız bir uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşlarının sayısı artmaktadır.
  • Bireylerin de katılabileceği, seyahat ile sosyal sorumluluk ve yardım kavramlarını birleştiren Filantropik yolculuklar sunan turlar gelişmektedir.
  • Özellikle Asya’da doğal felaketlerden çok etkilenen ve de imkanları kısıtlı kasaba ve köylerde eğitime ve okul yapımına katkı amaçlı seyahat edenlerin sayısı artmaktadır. Bu amaçla en çok ziyaret edilen ülkeler; Kamboçya, Vietnam, Laos, Sri Lanka, Filipinler, Hindistan, Guatemala, Kosta Rika’dır.

Nasıl gönüllü turist olunur?

Gönüllü turizmin bir parçası olmak istiyorsunuz ama nasıl planlayacağınızı bilmiyorsanız güvenli aracı kurumlarla ilerlemeniz en doğrusu olacaktır. Öncelikle, etik değerlere sahip güvenilir gönüllü kuruluşlar bulmaktır. Bunun için hizmet veren gönüllü kuruluşların sayısı dünyada oldukça fazla ama sadece para kazanmak için sahte yollar kullanan kuruluşlar da var. Bunların arasında etik olan organizasyonu bulmak için size verdikleri bilgilerden daha fazlasını araştırmanız ve hem para hem de zaman harcayacağınız bu aktivitenin gerçekten planlanan hizmete yarar sağladığından emin olmanız gerekir.

Bir kuruluşun güvenilir olup olmadığını anlamak için şu tavsiyeleri göz önünde bulundurabilirsiniz;

  • Kuruluşun web sitesini, daha önce yaptığı çalışmaları ve bu çalışmalara katılmış kişilerin yorumlarını dikkatlice inceleyin.
  • Ödeyeceğiniz paranın ne kadarının faaliyetine katılacağınız çalışmaya yatırıldığına bakın. Bu açıkça belirtilmiyorsa sormaktan çekinmeyin. 
  • Yapılacak çalışmayı yerel halkın kendisine fırsat verilmesi durumunda onlar için daha faydalı olacak mı yoksa bu iş için  gönüllü turiste gerçekten ihtiyaç var mı, bundan emin olun. 
  • Projenin sürdürülebilir olması faaliyet gösterilen çalışma için faydalı mı yoksa onları bu projelere bağımlı hale mi  getiriyor, bu ince çizgiye dikkat edin.

Gönüllü Turizmi kapsamında yapabileceğiniz bazı faaliyetler;

  • Çocuklarla ilgili gönüllülük faaliyetlerinde yer alabilirsiniz. Birçok ülkede maddi imkanları yeterli olmayan çocukların belki yetimhanelerdeki çocukların İngilizce öğrenmelerine, el sanat becerileri geliştirmelerine, spor eğitimlerine destek olabilirsiniz.
  • Toplulukları ilgilendiren toplumsal döngüye faydası olacak faaliyetlerin içinde yer alabilirsiniz. Salgın hastalıklarla ilgili toplumu bilgilendirmek adına gönüllü farkındalık eğitimleri projelerinde yer alabilirsiniz. Kırsalda sağlıklı yaşam için buradaki su toplama alanlarının temizlenmesi, eğitim kalitesinin artırılması gibi projelerde faaliyet gösterebilirsiniz.
  • Hayvanlarla ilgili gönüllülük faaliyetlerinde bulunabilirsiniz. Vahşi hayatın korunmasına, deniz kaplumbağalarının yumurtalarını denize ulaştırmasına, kedi ve köpeklerin kurtarılmasına, soyu tükenmekte olan kuş türlerinin gözlemlenmesine yardımcı olabilirsiniz.
  • Kültürel ve tarihi yapıların korunmasına, inşa edilmesine, restore edilmesine yardımcı olarak bu eserlerin yeniden hayata dönmesinin bir parçası olabilirsiniz.
  • Çevre düzenlemeleri faaliyetlerinde yer alarak ekolojik dengelerin sağlanmasına, temiz ve yaşanabilir bir dünya mirası bırakılmasına katkı sağlayabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Araç çubuğuna atla