Suriye’de bulunan ahşap ve deriden bu kalkan, şimdiye kadar bulunan az sayıdaki bütün haldeki Roma scutumundan biri olarak biliniyor.
Suriye’deki antik Dura-Europos şehrinde keşfedilen bir Roma scutumu, yalnızca askeri tarih için değil, aynı zamanda Roma İmparatorluğu’nun doğudaki varlığına dair eşsiz bir pencere açıyor. İkinci yüzyıla tarihlenen bu ahşap ve deri kalkan, savaşta kullanılan az sayıdaki bütün haldeki Roma kalkanlarından biri olarak biliniyor.
Roma Scutumu Nedir?
Scutum, Roma lejyonerlerinin kullandığı, uzun, yarı silindirik bir kalkan türüdür. Ahşap şeritlerin birkaç katman halinde lamine edilmesiyle yapılan bu kalkan hem savunma hem de saldırıda stratejik bir araç olarak kullanılıyordu. Dura-Europos’ta bulunan bu örnek, 105,5 santimetre uzunluğunda, 41 santimetre genişliğinde ve yaklaşık 6 milimetre kalınlığında. Ön yüzü keçi derisiyle kaplanmış ve zaferi simgeleyen Roma ikonografisiyle boyanmış: bir defne çelengi taşıyan kartal, kanatlı Zafer figürleri ve bir aslan.
Ne yazık ki, kalkanın merkezi deliğini koruyan metal parça, yani “umbo,” eksik olarak bulundu. Bu parça, askerin kalkanı tutarken savunmasını güçlendiren bir unsurdu.
Dura-Europos ve Roma Askerleri
Dura-Europos, MS 165 yılında Roma İmparatorluğu’nun doğu sınırlarına dahil edilmiş bir ticaret merkeziydi. Ancak MS 256’da Sasani İmparatorluğu tarafından kuşatıldı ve şehir terk edilerek çöl kumlarına gömüldü. Arkeologlar, 1933’te sur kulelerinden birinin altında, bu savaşa katılan 19 Roma askerinin iskeletlerini buldu. Silahları ve zırhlarıyla birlikte sıkışmış halde bulunan bu askerlerin arasında scutum da yer alıyordu.
Antik Bir Kimyasal Savaşın İzleri
Tünelde bulunan askerlerin ölümüyle ilgili farklı teoriler var. Bazı uzmanlar, Sasanilerin bu Romalı askerleri durdurmak için neft adı verilen yanıcı bir yağ kullanarak onları boğmuş olabileceğini düşünüyor. Bu antik kimyasal saldırı, Roma askeri tarihi için karanlık bir anı daha açığa çıkarıyor.
Kalkanın Tarihsel Önemi
Dura-Europos scutumu, Roma askeri donanımına dair arkeologlara eşsiz bilgiler sunuyor. Bugün Yale Üniversitesi Sanat Galerisi’nde sergilenen bu eser, Roma İmparatorluğu’nun askeri gücünü ve doğu sınırlarını savunma çabasını sembolize ediyor.
