Sektörümüzle alakası olmasa da genel kültür yazısı olarak daha çok Muş Kars, Ağrı ve Erzurum’da yaşayan ve 1970’teki göçlerle ülkemizin her bir köşesinde vatanına ve milletine bağlı olarak yaşayan Karapapak Türklerinin genel bir araştırmasını yapıp yeni nesil gençlerimizle paylaşmak istedim.
Lise yıllarımda İstanbul’daki Okuduğum lisenin derme çatma kütüphanesinde tamamen tesadüfen bulduğum ve sonra da ufkumu açan siyasetin dışında kalarak Turan ülküsüne sempati duyduğum ilk tanışmaydı benim için. Nitekim temel olarak daha sol görüşlü bir aileden geldiğim gerçeğini değiştirmeden.
Tüm bu hayat çelişkileri içerisinde Azerbaycan ya da Gürcistan Borçalı bölgesinden gelen ve tanıdığım hemen herkesin Caferi iştadında olmasının yanında, aslında Karapapak’ların çoğunluğunun Sünni mezhebine mensup olduklarını öğrenmem itibari ile iyice kafam karışmadı değil.
Bulduğum kitap Rahmetli yazar Ahmet Caferoğlu’nun “Kafkasya Türkleri” kitabıydı. Lise çağına kadar aile büyüklerimizden bölük pörçük öğrendiğim bilgilerin aslında temelde kafamda oturtmama büyük katkısı oldu. Üstelik Ahmet Caferoğlu Azerbaycan’ın Gence Şehri doğumluydu ve soyadı benim hem babamın hem de büyük dedemin adıydı. Kendisine duyduğum sempati ile benim akrabam olduğunu düşündüm hep ya da diledim.
1976 yayınlanan bir kitaba göre kanımca iyi bir çalışmadı diye düşünüyorum. Daha sonra tabi ki birçok kaynak buldum. Üniversite yıllarda özellikle İstanbul Beyazıt kütüphanesinde çok güzel kaynaklar buldum.
- Fahrettin Kırzıoğlu – Karapapaklar
- Ahmed Caferoğlu – Talip Yücel – “Karapapaklar”
- Yaşar Kalafat – “Karapapak Türklerinde Halk İnançları”
- Ş. Memmedli – Gürcüstan Türkleri
- Mirza Bala – Karapapak
- Muhammed Kemaloğlu, Terekemeler-Karapapakların yerleşim alanları (Makale)
Bu kaynak kitap ve makalelerin yanında birçok internette kaynaklar buldum. Gençler size balık vermeyeceğim balık tutma yöntemini yazdım. Haydi şimdi bu kaynakçalardan geçmişinizi öğrenin.
Genel olarak Terekemeler-Karapapaklar, Gence Tiflis, Nahçıvan, Karabağ, Loru, Ahırkelek ve Şirvan dolaylarında yurt tutmuşlardır. Çıldır ve Ardahan’daki Karacaklar (Terekemeler) önceden Kuzey Azerbaycan’da, Kazak ve Borçalı bölgelerindeki Derbend ve Borçalı nehirleri boyunca yaşamışlar.
Atalarınız bu bölgeden geldiyse biraz geriye bakarsanız ya da yukarıdaki kaynaklardan faydalanırsanız sizin ailenizin geçmişi hakkında az da olsa bir fikriniz olabilir. İnançlara takılmayın Bu bölge gerçekten hareketli bölgeler savaşlar devlet değişiklikleri ve kontroller baskılar, bazen işine gelmeler sebebiyle inançlar ve dildeki lehçelerde değişiklikler olmuş.
Nereden gelirseniz gelin hangi inançta ve siyasi görüşte olursanız olun Karapapak Türkleri vatanına ve milletine bağlı çağdaş vatanperver Türklerdir. Hepsinin gönlünde büyük Turan birliği yatar düşüncesindeyim.
Orhan Genceli
