TARİH VE TEKNOLOJİ BİR ARADA: İPEK YOLU’NUN ŞEHİRLERİ ORTAYA ÇIKTI

İpek Yolu’nun yüksek dağlarında keşfedilen Tugunbulak ve Taşbulak şehirleri, LiDAR teknolojisiyle haritalandı. Bu antik yerleşimler, Orta Asya’nın kültürel ve ticari merkezi olarak benzersiz bir tarihi önemi ortaya koyuyor.

Orta Çağ’da İpek Yolu’nun bir parçası olarak gelişen Tugunbulak ve Taşbulak şehirleri, modern LiDAR (ışık algılama ve radar) teknolojisiyle keşfedildi. Özbekistan’ın doğusundaki dağlık bölgelerde bulunan bu şehirler, deniz seviyesinden 2 bin metreden fazla yükseklikte kurulu antik kentsel merkezler olarak dikkat çekiyor. Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan bu yerleşimler, dönemin ticari ve kültürel etkileşim noktalarıydı.

Bu keşfi gerçekleştiren Washington Üniversitesi’nden Prof. Dr. Michael Frachetti, dağlık alanların İpek Yolu’nun zorlu geçiş noktaları olarak düşünüldüğünü, ancak bu bölgelerin aksine ticaret ve etkileşimin merkezlerinden biri olarak işlev gördüğünü belirtti. Frachetti “İpek Yolu üzerindeki dağlar her zaman bir engel olarak görülmezdi; bu yüksek rakımlı bölgeler, aslında ticaret ve sosyal etkileşim açısından önemli merkezlerdi” dedi. Prof. Frachetti’ye göre, maden kaynakları ve hayvancılık bu şehirlerin gelişmesinde önemli rol oynamıştı.

Araştırmada yer alan Özbekistan Ulusal Arkeoloji Merkezi’nden Farhod Maksudov ise Tugunbulak’ın kendi kültürel kimliğiyle dikkat çektiğini belirterek, burada yaşayan insanların göçebe çobanlardan oluştuğunu ifade etti. Maksudov “Bu yerleşim, düşük rakımlı kültürlerden bağımsız, kendine özgü bir maddi kültüre ve siyasi ekonomiye sahipti” diyerek bu şehirlerin bölgesel özgünlüğünü vurguladı.

LiDAR teknolojisi, yalnızca Maya şehirlerinin yağmur ormanları altında saklı kalan kalıntılarını değil, Orta Asya dağlarındaki bu antik şehirleri de gün yüzüne çıkardı. Ekip, bu teknoloji sayesinde sadece yüzeyde görülen birkaç höyüğün ötesinde, Tugunbulak ve Taşbulak’taki yapıların, tahkimatların ve açık alanların detaylı ana hatlarını ortaya koymayı başardı. Tugunbulak’ın zirve döneminde yaklaşık 120 hektarlık (300 dönüm) bir alanı kapladığı tespit edildi. Frachetti, şehrin demir cevheri damarları yakınında bulunduğunu belirterek, burada büyük olasılıkla bir maden işleme merkezi bulunduğunu ve bu merkezde çelik üretimi yapıldığını düşündüklerini ifade etti.

Araştırmacılar, elde edilen LiDAR verilerini 3B modellerde kullanarak şehirlerin detaylı haritalarını çıkardı. Ancak, klasik arkeolojik kazılar yapılmadan şehirlerin tam işlevleri hakkında kesin bilgi edinmenin zor olduğunu belirtiyorlar. Ekip, bu keşifle Orta Asya’nın yüksek rakımlı şehirlerinin önemli bir kısmını aydınlattıklarını ve daha fazla antik dağ şehri keşfetme potansiyeline sahip olduklarını düşünüyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir