YEPUD Başkan Yardımcısı Galip Ölmez, artan maliyetler, pahalı finansman ve 90 günü aşan tahsilat sürelerinin etkinlik ajanslarını zorladığını belirtti.
Ölmez, ücretsiz proje hazırlama ve müşterinin etkinliğini önden finanse etme alışkanlıklarının mevcut ekonomik koşullarda sürdürülebilirliğini kaybettiğine dikkat çekerek sektör paydaşlarını ortak sorumluluk üstlenmeye çağırdı.
Türkiye ekonomisinde yüksek enflasyon ve sıkı finansman koşulları, şirketlerin etkinlik bütçeleri ile bu etkinlikleri gerçekleştiren işletmelerin nakit akışını aynı anda baskılıyor. TÜİK verilerine göre ekim ayında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,77 oldu. TCMB, politika faizini ekimde yüzde 36’ya indirirken, 16 Ekim haftasında TL ticari kredi faizleri ortalama yüzde 41,9 düzeyinde gerçekleşti. Bu koşullar, şirketlerin yeni harcama kararlarını ve ajansların proje finansmanını zorlaştırıyor.
Yaratıcı Etkinlikler Planlama ve Uygulama Derneği (YEPUD) Başkan Yardımcısı Galip Ölmez, sahada bazı şirketlerin toplantılarını, lansmanlarını ve bayi buluşmalarını ertelediğini, iptal ettiğini veya kapsamını daralttığını belirterek şu değerlendirmede bulundu.
“Kurumsal müşterilerimiz bütçelerini korumaya çalışırken ajanslar da yükselen maliyetlerle hizmet üretmeye devam ediyor. Aynı bütçeyle aynı katılımcı sayısını, aynı prodüksiyon kalitesini ve aynı hizmet kapsamını sağlamak giderek zorlaşıyor. Üstelik işi gerçekleştirmek için gereken para, çoğu zaman etkinliğin gelirinden aylar önce harcanıyor.”
Etkinliklerin temel giderleri arasındaki konaklama, yemek ve ulaşım hizmetlerinde fiyat artışları sürüyor. TÜİK’in eylül verilerine göre hizmet üretici fiyatları, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yıllık yüzde 28,09, ulaştırma ve depolamada yüzde 39,99 yükseldi. Ölmez, bu artışların bütçe görüşmelerine doğrudan yansıdığını vurguladı.
“Geçen yılın bütçesine bakılarak hazırlanan bir etkinlik planı, bu yıl daha onay aşamasında maliyet açığı verebiliyor. Ajansın hizmet bedelinden yapılan her indirim de bu açığı karşılamaya yetmiyor. Sonuçta ajans, işi alabilmek için hem kârından vazgeçmeye hem de müşterisinin ödeme takvimini kendi kaynaklarıyla taşımaya zorlanıyor.”
Finansman Yükü Tedarik Zincirine Yayılıyor
TCMB’nin 2026 üçüncü çeyrek Banka Kredileri Eğilim Anketi, işletme kredisi standartlarındaki genel sıkılaşmanın hız keserek sürdüğünü, KOBİ kredilerinde ise sınırlı gevşeme yaşandığını gösteriyor. Aynı ankette borçların yeniden yapılandırılması ve işletme sermayesi ihtiyacı, kredi talebini artıran başlıca nedenler arasında yer alıyor.
Ölmez, finansmana erişimin ve maliyetinin işletmeden işletmeye değiştiğini belirterek, ödeme vadelerinin sektör üzerindeki etkisini şöyle anlattı.
“Ajans otel rezervasyonunu yapıyor, ekipmanı ayırıyor, teknik ekibi ve saha personelini organize ediyor. Bu ödemelerin önemli bölümü etkinlikten önce başlıyor. Müşterinin ödemesi 90 günü aştığında ajans, organizasyon hizmetine ek olarak finansman yükünü de üstleniyor. Nakit açığı büyüdüğünde baskı teknik prodüksiyon firmasına, taşımacıya, catering şirketine ve serbest çalışanlara kadar yayılıyor.”
Yıllık yüzde 41,9 faiz varsayımıyla, 1 milyon TL’lik nakit açığını 90 gün krediyle karşılamanın basit faiz maliyeti yaklaşık 103 bin TL’ye, 120 gün karşılamanın maliyeti ise yaklaşık 138 bin TL’ye ulaşıyor. Vergi ve komisyonların dahil olmadığı bu örnek, uzayan vadelerin proje kazancını nasıl aşındırdığını gösteriyor.
“Çark dönsün, ekip boş kalmasın, müşteri kaybedilmesin diye iş alıyoruz. Ancak tacirin faaliyetini sürdürebilmesi için kâr etmesi gerekir. Finansman maliyeti hesaplanmadan alınan iş, ciroyu büyütürken sermayeyi eritebilir. Bir sonraki etkinliğin avansıyla önceki etkinliğin açığını kapatmaya başladığımızda, her yeni iş üzerimizdeki ödeme baskısını artırır.”
Ücretsiz Teklifin Maliyetini Ajans Üstleniyor
Ölmez, nakit sıkışıklığına sektörün yıllardır çözemediği ücretsiz yaratıcı çalışma sorununun da eklendiğini söyledi.
“Bir etkinlik teklifi hazırlanırken konsept geliştiriliyor, mekân araştırılıyor, tasarım yapılıyor, teknik kurgu oluşturuluyor ve tedarikçilerden fiyat toplanıyor. Bazen günlerce çalışan bir ekibin bütün emeği, satın alma sürecinde ücretsiz bir ön hazırlık olarak değerlendiriliyor. İş iptal edildiğinde veya başka bir firmaya verildiğinde bu maliyet ajansın üzerinde kalıyor. Kazanılan işin geliri, kazanılamayan projelerin hazırlık maliyetini de karşılamak zorunda.”
Ölmez’e göre yüksek finansman maliyetleri, uzun tahsilat vadeleri ve karşılıksız hazırlık emeğinin bir araya gelmesi, sektörün yatırım ve istihdam kapasitesini zayıflatıyor.
“Yeterli kazanç üretemeyen işletme ekipmanını yenilemekte, deneyimli çalışanını tutmakta ve genç yetenek yetiştirmekte zorlanır. Deneyimli ekiplerin başka iş alanlarına yönelmesiyle yıllar içinde oluşan operasyon bilgisi de sektörden uzaklaşır. Uluslararası bir etkinliğin teknik, güvenlik ve hizmet standartlarını yerine getirmek, bu birikimin korunmasına bağlıdır.”
Ortak Sorunlar İçin Sorumluluk Alma Zamanı
Ölmez, sektörün aynı müşteriye teklif veren işletmelerden oluşmasının ortak sorunlara çözüm geliştirmeyi zorlaştırdığını belirtti.
“Her şirket kendi ticari kararını verirken sektörün geleceği için de sorumluluk taşıyor. Meslek örgütlerimizin, ajansların, tedarikçilerin ve kurumsal satın alma ekiplerinin bu sorunları düzenli olarak ele alacağı, sonuçlarını takip edeceği etkili bir işleyişe ihtiyacımız var. Teklif aşamasında istenen emeğin kapsamı, yaratıcı çalışmanın kullanım koşulları, proje avansları ve sözleşmelerdeki ödeme takvimleri açıkça konuşulmalı. Bu konularda somut ilerleme sağlamak için ortak inisiyatif üstlenmeliyiz.”
Ölmez, sektör paydaşlarına çağrısını şu sözlerle tamamladı.
“Bugün müşterilerimiz için unutulmaz etkinlikler üretiyoruz. Aynı sorumluluğu kendi sektörümüzün geleceği için de üstlenmeliyiz. Birlikte çözüm üretmekte gecikirsek, yarın bir araya geldiğimizde birbirimize yalnızca eskiden yaptığımız etkinliklerin hikâyelerini anlatırız.”
